ترافيک تبريز؛ راه ‌بندان بي‌پايان

وقتي باران و برف نمي‌بارد، معمولا ترافيک در تبريز سنگين است، چون مدرسه‌ها باز هستند و در اغلب ساعات صبح، ظهر، عصر و شب خيابان‌هاي اين شهر پذيرايي گرمي از وسايل نقليه سواري شخصي دارد. گويا ترافيک، مهمان ويژه‌اي است که سال‌هاست براي خودش در تبريز جا خشک کرده و خيال رفتن ندارد.اگر برف يا باران ببارد، باز هم ترافيک سنگين، ميهمان اين شهر مي‌شود. ترافيک در روز باراني يا برفي يک اصل براي اين شهر است. شايد هم طبيعي باشد چون تردد در چنين شرايطي سخت است، اما بحث ترافيک فقط به اين شرايط منتهي نمي‌شود.
در حالت کلي، نقطه اشتراک تمامي اين حالت‌ها، (روزهاي آفتابي، برفي و باراني) وجود ترافيک است. يعني هر روزي که در اين شهر مي‌گذرد، معضلي به نام ترافيک سنگين خودنمايي مي‌کند و ديگر مي‌توان آن را يک اصل هميشگي براي اين شهر دانست.ترافيک در تبريز ديگر پديده‌اي مقطعي نيست؛ چه هوا آفتابي باشد و چه باراني، خيابان‌ها در بيشتر ساعات روز، مملو از خودروهاي شخصي است؛ به نظر مي‌رسد استفاده گسترده از خودروي شخصي به يک رفتار روزمره تبديل شده و نتيجه آن، کندي حرکت، افزايش آلودگي هوا و فرسودگي رواني شهروندان است.برخلاف بسياري از کلان‌شهرها که حمل‌ونقل عمومي نقش ستون فقرات تردد شهري را ايفا مي‌کند، در تبريز هنوز بخش زيادي از سفرهاي درون‌شهري با خودروي شخصي انجام مي‌شود. اتوبوس و مترو اگرچه وجود دارند، اما يا پوشش کافي ندارند يا آن‌قدر مورد اعتماد شهروندان نيستند که بتوانند جايگزين خودرو شوند.
افزايش تعداد خودروها، نبود فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومي، ضعف برنامه‌ريزي شهري و نبود مشوق‌هاي مؤثر براي کاهش سفرهاي غيرضروري، همگي دست به دست هم داده‌اند تا خيابان‌هاي تبريز هر روز شلوغ‌تر از ديروز باشند.به نظر مي‌رسد تا زماني که استفاده از خودروي شخصي آسان‌تر از سوار شدن به اتوبوس و مترو باشد، نمي‌توان انتظار تغيير جدي داشت. حل اين بحران نيازمند تصميم‌هاي جدي، توسعه واقعي حمل‌ونقل عمومي و تغيير نگرش عمومي نسبت به نحوه تردد در شهر است در غير اين صورت، ترافيک همچنان مهمان هميشگي خيابان‌هاي تبريز خواهد ماند.
نبود نگاه کارشناسي، گره را کورتر کرده است
بابک رضي منش، مديرکل دفتر فني مهندسي استاندار آذربايجان شرقي، گفت: دنياي مدرن امروز به علت افزايش جمعيت و پديده کلانشهري، با چالش‌هاي مرتبط با آن مواجه بوده و به مروز زمان نيز فرازونشيب‌هايي در موضوع شهرنشيني در دنيا ديده شده است. بنابراين اين بحث به عنوان يکي از چالش‌هاي مهم کلانشهري تنها مختص ايران نبوده و دنيا مبتلا به آن است.وي افزود: موضوع ترافيک را نمي‌توان يک معضل شهري ناميد، زيرا کشورهاي موفقي هستند که با نگاه جديد به اين موضوع و ساير موضوعات مثل پسماند، آن‌ها را نه به عنوان يک چالش بلکه به عنوان يک فرصت مي‌دانند و از آن‌ها بهره مي‌گيرند.
وي ادامه داد: چيزي به نام کشور توسعه يافته وجود ندارد، بلکه انسان‌هاي توسعه يافته هستند که به کشورشان هويت مي‌دهند.
رضي منش با بيان اين‌که ترافيک يک موضوع چند وجهي است و سه ضلع مثلث ترافيک يعني انسان، خودر و جاده با پيچيدگي‌هايي همراه است، ادامه داد: بر همين اساس نيز طرح جامع «حمل و نقل تبريز و حومه» درحال تدوين است.وي با اشاره به اهميت اجراي اين طرح مطالعاتي با کمک دانشگاه، خاطرنشان کرد: اگر فرايندهاي تصميم سازي در حوزه ترافيک به درستي طراحي شود، تصميم گيري‌ها نيز پخته تر و مبتني بر کار کارشناسي به ثمر مي‌نشيند.
88 درصد خودروها در تبريز يک يا 2 سرنشين هستند
وي افزود: بر اساس خروجي مطالعات دانشگاه تربيت مدرس، 88 درصد خودروهايي که در تبريز تردد مي‌کنند، يک يا 2 سرنشين دارند؛ دليل ترافيک سنگين در منطقه بازار تبريز يعني محدوده ميدان دانشسرا تا ميدان نماز نيز چيزي جز تلاقي بين انسان و خودرو نيست.وي در خصوص نقش اعمال قانون در کنترل ترافيک و انتقادها نسبت به کاهش تعداد ماموران راهور در سطح شهر نيز تاکيد کرد: ترافيکي که با مديريت پليسي مديريت شود، بهتر است که نشود. دنيا به سمت شهرهاي هوشمند و کنترل هوشمند مسيرها و ترافيک شهرها مي‌رود و نقش انسان به خصوص در قالب ماموران راهور در اين موضوع کاهش مي‌يابد.
رضي منش افزود: تعداد کشته‌ها در حوادث رانندگي شهري و جاده‌اي در آذربايجان شرقي بالاست و جاي تاسف دارد که سهم حوادث درون شهري تبريز بيشتر از برون شهري است.
وي ادامه داد: ارتباط تنگاتنگي ميان طراحي شهري با ترافيک وجود دارد و دليل آن نيز وجود کاربري‌هاي سفرزا است که به تشديد ترافيک منجر مي‌شود. مثلا پروژه متوقف شده آيسان تبريز اگر امروز دوباره کار شود و به مرحله فعاليت برسد، قطعا شاهد تشديد ترافيک و مشکلات جدي در اين منطقه که خود با وضعيت ترافيکي سنگين مواجه است، مي‌شويم.وي خاطرنشان کرد: تبريز به يک بازنگري جديد در طراحي شهري و تلفيق بين مهندسي ترافيک با شهرسازي دارد و کميسيون‌هاي ماده پنج و 100 بايد آراي خود را منطبق با علم ترافيک صادر کنند تا بعدا مشکلي از اين نظر پيش نيايد.
افزايش 10 برابري جمعيت و 30 برابري خودروهاي تبريز در 47 سال گذشته
محمدرضا روشني معاون حمل و نقل و ترافيک شهردار تبريز گفت: سياست‌هاي انسان محور حوزه مديريت ترافيک در تضاد با سياست خودرو محور در کشورهاي اروپايي اجرا شده و کم هزينه تر و به کاهش ترافيک کمک مي‌کند که در اين راستا نيز آمريکا از چند سال گذشته اقدام به تغيير سياست خود با جنبش نوشهرسازي کرده، اما در عمل به خاطر زيرساخت‌هاي موجود، نمي‌تواند به سياست انسان محوز بازگردد.وي افزود: مردم شهر تبريز از ما سياست خودرومحور را طلب مي‌کنند و توسعه حمل و نقل عمومي و دوربين‌هاي ثبت تخلف و در نتيجه سياست انسان محور را نمي‌خواهند؛ بنابراين درصد قابل توجهي از بودجه شهرداري در بحث حمل و نقل براي مسيرگشايي و احداث روگذر و زيرگذر صرف مي‌شود اما براي توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي نيز برنامه داريم.وي به موضوع مهم مديريت واحد شهري براي مديريت ترافيک در تبريز نيز اشاره کرد و گفت: 30 سال است که پيگير اجرايي شدن مديريت واحد شهري هستيم، اما تا امروز تحقق نيافته است؛ بنابراين هيچ مسئول واحدي براي بحث ترافيک وجود ندارد و اصلا مسئول ترافيک تبريز مشخص نيست.
ضعف ناوگان حمل و نقل عمومي از دلايل اصلي گره ترافيکي تبريز است
سرهنگ جهانگير جهانگيري، رئيس پليس راهور شهرستان تبريز نيز ، از وضع ناوگان حمل و نقل عمومي و تراکم بالاي خودروهاي شخصي به عنوان يکي از دلايل اصلي ترافيک بالا در اين کلان شهر ياد کرد.وي افزود:‌ معضل ترافيک را بايد از ابعاد مختلف بررسي کرد که بعد نخست آن، آموزش و اجراي مقررات راهنمايي و رانندگي و مهندسي ترافيک است.رئيس پليس راهور تبريز اضافه کرد: تبريز، تراکم خودروي بالايي دارد و تعداد 950 هزار دستگاه وسيله نقليه در اين شهر در حال تردد هستند، در حالي که هزينه نگهداري خودرو در دنيا بالا است و صرف نمي‌کند که يک شخص هميشه از خودروي شخصي استفاده کند.
وي خاطرنشان کرد: ما در تهيه زيرساخت ها و امکانات لازم براي تردد مردم با وسايل نقليه عمومي کوتاهي داشتيم و برآيند برنامه‌هاي ما باعث شده تا مردم بيشتر به سمت استفاده از خودروي شخصي کشيده شوند.جهانگيري با بيان اين‌که يکي از معضلات اصلي پيدايش ترافيک سنگين در تبريز، وجود کاربري‌هاي مزاحم شهري است، گفت: در دهه هاي گذشته تصميم‌هايي در صدور مجوزهاي احداث کاربري توسط مسئولان شهري گرفته شده است که دغدغه‌ها و خواسته‌ها را پوشش نمي‌دهد؛ مثلا درحالي که براي احداث پارکينگ يک پروژه ايراد مي‌گيريم، به رغم عدم اجراي آن، باز هم براي آن پروژه، مجوز صادر مي‌کنيم.
به گزارش عصرآذربايجان به نقل از ايرنا، حل معضل ترافيک در تبريز نه با مسيرگشايي و تعريض خيابان‌ها بلکه با انسان محوري يعني فرهنگسازي در استفاده از وسايل نقليه عمومي و پياه روي و دوچرخه سواري قابل حل است و اين موضوع يک برنامه جامع و کلان نياز دارد.